Szukaj
  • Sylwia

Rola stada w wilczym życiu

Wilki, jak powszechnie wiadomo, należą do zwierząt silnie stadnych. Ich hierarchia opiera się na mocnych fundamentach i jest podstawą do doskonałego zgrania. Wilki w grupie związane są mocnymi więzami pokrewieństwa, przywiązania rodzinnego oraz wzajemnej pomocy.

HIERARCHIA


Wilki to zwierzęta wybitnie socjalne, spędzające prawie całe swoje życie wraz z innymi przedstawicielami tego gatunku. Zwierzęta te wykształciły niezwykle sprawny system hierarchii rang i dominacji, który nawet nie dopuszcza do agresywnych zachowań oraz nie zakłóca spójności stada.

Podstawową jednostka socjalną w wilczej społeczności jest wataha, która wspólnie poluje, wędruje i odpoczywa. Najczęściej składa się ona z jednej rozmnażającej się pary wilków (pary „alfa”) oraz ich potomstwa z poprzednich lat. Wielkość grup może wahać się w granicach od 2 do 20 osobników, jednak najczęściej jest to około 5-8 osobników. Każdy wilk zajmuje w stadzie ściśle określone miejsce, które jest zgodne z jego indywidualnymi predyspozycjami. Ma tu znaczenie charakter, siła oraz wiek zwierzęcia.


Struktura socjalna wilków jest rozbudowana i może mieć wiele rodzajów. Najczęściej jednak jest to para dominująca oraz jej potomstwo. Para dominująca ("para alfa") jest fundamentem całej wilczej rodziny. To oni, wzajemnie decydują o działaniach watahy.

Kolejno pojawiaja się osobnik beta, osobniki podporządkowane, młode z aktualnego sezonu oraz osobnik omega (ma on najniższą pozycję i unika ważniejszych członków grupy, pozostając na peryferiach życia watahy).

Czytałam o naprawdę wielu przykładach struktur społecznych stad wilków. Czasem zdarzały się historie nietuzinkowe, w których samiec beta rozmnażał się z samicą alfa - jednocześnie samiec alfa zachowywał swój status dominującego samca. Inny przykład mówił o osobniku beta, który zdominował samca alfa i tym samym został on nowym przywódcą watahy.

Stada wilków to skomplikowane, uzależnione od sytuacji, miejsca oraz pożywienia struktury.


Każda wataha bierze swój początek od pary rodzicielskiej, w której wilk i wilczyca nie są ze sobą spokrewnieni. Pierwsze potomstwo pary zostaje z nią przynajmniej przez pierwszą zimę swojego życia. W okresie następnego sezonu para alfa znów ma kolejny miot, wobec tego po dwóch latach wataha obejmuje już parę rodzicielską, tegoroczne szczenięta i młode z poprzedniego roku. Gdy młode z pierwszego miotu dojrzeją, zwykle oddzielają się i zaczynają szukać partnerów z którymi połączą się, zdobędą terytorium i utworzą własne watahy.


Harmonia, która panuje w wilczych watahach utrzymana jest dzięki respektowaniu pozycji w stadzie każdego z członków. Formy okazywania agresji w grupie o ustabilizowanej sytuacji są z reguły całkowicie pokojowe (przypominające lub upominające). Jedynym wyjątkiem jest często spotykane atakowanie osobnika o najniższej pozycji w grupie (osobnik omega) przez wilki postawione wysoko w hierarchii. Najprawdopodobniej zachowanie to służy do rozładowania napięcia w grupie spowodowanego agresywną energią dominantów.

Agresja pojawia się wtedy, gdy wataha przechodzi zaburzenia takie jak dołączenie do hierarchii młodych bądź śmierć osobnika. W takich sytuacjach hierarchia ustala się na nowo i może dochodzić do spięć, najczęściej pomiędzy osobnikami konkurującymi o wyższe pozycje w stadzie. W grupie ze słabą stabilizacją, gdzie występuje rywalizacja, demonstracja statusu wilków dominujących zawiera więcej elementów groźby.


3 proponowane w literaturze modele struktury socjalnej wilczej grupy

Wielu badaczy obserwujących liczniejsze grupy wilków przez szereg lat i to w różnorodnych sytuacjach życiowych odrzuciło klasyczny model struktury socjalnej wilczej grupy (A). Zimen zaproponował model stopniowanej wiekiem hierarchii dominacji (B). W modelu tym osobniki młodociane są bardziej uległe w interakcjach z osobnikami dorosłymi. Wraz z dorastaniem coraz częściej występują konflikty między przedstawicielami tej samej płci. Model ten jest przedstawiany w dwóch odmianach – jako oddzielne, liniowe hierarchie w ramach każdej płci z osobna lub jako dominacja samców nad samicami każdej kategorii wiekowej z osobna. Packard dla młodych i małych grup rodzinnych zaproponował model zależności rodzinnych (C), oczywiście także oparty na socjalnych zachowaniach hierarchicznych.


Życie wilczej grupy składa się z zachowań (tendencji) „dośrodkowych” oraz „odśrodkowych”. Tendencje dośrodkowe utrzymują i spajają grupę. Należą do nich np. zachowania opiekuńcze i seksualne lub bliskość. Tendencje odśrodkowe to zachowania konfliktowe, np. walka, ucieczka przed innymi, uległość.


Wataha to rodzina, dlatego też dzięki podstawowym więzom rodzinnym wilki tworzą spójność. Z drugiej jednak strony każdy z osobników musi chronić przede wszystkim siebie i nie zawsze może wspomóc krewnych, co sprzyja rozpadowi tej spójności.

Dominacja w grupie wilków ma dwa aspekty – uprzywilejowanie oraz przywództwo. Wiąże się to nie tylko z pierwszeństwem, ale i z odpowiedzialnością. W sytuacjach konfliktowych to właśnie dominant jest uprzywilejowany. Osobnik o wysokiej pozycji wykazuje inicjatywę i uzyskuje to, czego dotyczy dany spór. Dominator kontroluje, ukierunkowuje i wpływa na zachowania innych członków grupy. Gdy osobniki śpią, przywódca budzi się pierwszy i trącaniem budzi pozostałe. Przywództwo obejmuje także funkcje strażniczą. Alfa także podejmuje (bądź nie) inicjatywę ataku.


MOWA CIAŁA


Wilk o wysokiej pozycji społecznej częściej okazuje swoją pozycję niż grozi innym członkom grupy. Jej formą jest przeważnie nieruchome spojrzenie. Dominant stoi z ogonem wysoko podniesionym i wpatruje się przenikliwie w osobnika podporządkowanego. Niekiedy demonstracja zawierać może więcej elementów, takich jak obnażone zęby, warczenie, zjeżone włosy na grzbiecie. Osobnik podporządkowany kuli się, a często nawet kładzie na ziemi, trzyma głowę niżej niż głowa dominanta, uszy kładzie płasko przy głowie, liże pysk dominanta, pokazuje brzuch i wrażliwe części ciała.

Mowa ciała jest dla wilków bardzo ważna. Wilki wyrażają emocje prawie wszystkimi partiami swojego ciała – od nosa, aż po ogon. Wilki to zwierzęta bardzo socjalne, dlatego gama możliwych zachowań jest u nich niezwykle bogata.


POROZUMIEWANIE SIĘ WOKALNE


Silnym sposobem porozumiewania się u wilków oprócz mowy ciała jest wycie. Służy ono do komunikowania się wewnątrz grupy przy większych odległościach lub do przekazywania informacji pomiędzy różnymi watahami.

Wycie jest symbolem przynależności do grupy. Wilki wyją zbiorowo. Zazwyczaj sesje zaczyna pojedyncze, niskie wycie samca, trwające ok. 5 sekund. Do niego przyłącza się drugi osobnik i po kolejnych 5 sekundach następne wilki, a na końcu szczeniaki. W międzyczasie następują krótkie momenty wyciszenia, kiedy to osobniki podporządkowane oczekują na podtrzymanie wokalizacji przez samca lub samicę alfa. Zazwyczaj takie wycie ma na celu znakowanie terytorium. Trwa ono około 1,5 minuty.


W grupie wilki najchętniej wyją przy swojej ofierze, świętując sukces łowiecki. Wyją również w momencie mobilizacji, przed wyruszeniem na polowanie lub powracając z niego do miejsca, gdzie zostawiły szczenięta pod opieką piastuna/matki. Wycie ma charakter oficjalny i sakralny.

Pojedyncze wilki wyją, aby skomunikować się z resztą grupy. Chcą dać znać innym o miejscu swego pobytu i wezwać grupę do siebie.


Innymi sygnałami komunikacji między wilkami są wszelkiego rodzaju piski, skomlenia i warczenia. Ich znaczenie zależy od częstotliwości, sytuacji oraz intonacji. Mogą mówić o radości ze spotkania, uległości, akceptacji lub jej braku, naganie, strachu, prośbie albo pogróżce.

Wycie spełnia szereg ważnych funkcji w życiu społecznym wilków, a najważniejsze sugerowane przez badaczy to umożliwienie ponownego zejścia się osobników, wzmocnienie więzi socjalnych między członkami grupy, rozmieszczenie populacji wilków w przestrzeni i unikanie się watah oraz łączenie się w pary.


TERYTORIUM


Obszar zamieszkiwany przez wilki podzielony jest na terytoria poszczególnych watach. Każda z nich broni go przed rywalami. Zdarza się, że terytoria sąsiadujące ze sobą mogą na siebie częściowo nachodzić, tworząc tzw. strefy buforowe. Kiedy liczebność ofiar jest duża wilki zazwyczaj nie polują w tych strefach, natomiast jeśli jest mało pożywienia, sfory nie znajdując wystarczającej ilości pokarmu w części głównej terytorium, polują także w strefach buforowych. Podejmują wtedy ryzyko wzajemnych utarczek, nieraz fatalnych w skutkach.


Latem terytoria wilków z reguły są mniejsze niż w zimie, ponieważ konieczność wykarmienia młodych wymusza na dorosłych osobnikach regularne powroty do gniazda w niedługich odstępach czasu. W zimie, kiedy nie ma już ograniczeń, wilki mogą wędrować na znacznie większych obszarach.


Wilki znakują zajmowany przez siebie obszar moczem. Głownie robią to osobniki stojące wysoko w socjalnej strukturze watahy. Zimą, zwłaszcza przed rują, para rodzicielska sama patroluje i znakuje terytorium.


POLOWANIA


Sugeruje się, że maksymalna liczebność grupy wilków uzależniona jest od wielkości głównego gatunku ofiary, którym się żywią. Wataha musi liczyć tyle osobników, aby wszyscy jej członkowie mogli zaspokoić swoje dzienne zapotrzebowanie pokarmowe tylko jedną zdobyczą zjedzoną od razu. Potwierdził to przegląd badań z Ameryki Północnej wskazujący, że na północy średnia maksymalna wielkości watahy polującej głównie na łosie to 17 osobników. Idąc bardziej na południe liczebność watahy żywiącej się mniejszymi jeleniami wapiti to 16, a jeszcze mniejszymi jeleniami wirginijskimi to 11 wilków.


Oczywiście wilki polują stadnie, rozdzielając się na odpowiednie strefy. To siła i zorganizowanie grupy daje stadzie sukces łowiecki, który z kolei pomaga im przetrwać i utrzymać osobniki w dobrej kondycji.


Odwiedź moje media społecznościowe! Zostaw komentarz, a jeśli treść Ci się spodobała - udostępnij post. Chcesz mieć realny wpływ na rozwój projektu Bliżej Zwierząt? Zajrzyj na mojego Patronite! :)


Do potem!



Literatura

- Okarma Henryk, Wilk, Kraków, Wydawnictwo H2O, 2015, ISB 978-83-927737-8-8.

- Nowak Sabina, Mysłajek Robert W., Tropem wilka, Wyd. 1, Grodziszka, Stowarzyszenie dla Natury WILK, 2000, ISBN 83-911331-6-8.

- Bereszyński Andrzej, Skrzypczak Anna, Wilk w Polsce w warunkach hodowlanych, Poznań, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu, 2002, ISBN 83-7160-272-3.

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie

Zwierzęta i Podróże

Jesteś spragniony większej wiedzy? Wejdź na Patronite projektu, gdzie publikuję wyjątkowe treści - dostępne tylko dla moich Patronów!

Wolisz coś pooglądać? Zajrzyj na mój kanał. :)

© 2023 by Going Places. Proudly created with Wix.com