Szukaj
  • Sylwia

Rozwój wilka – dzień po dniu

Jak wygląda życie wilka? Jak rozwija się jego organizm oraz uwarunkowania społeczne w grupie? Jaki wpływ ma pora roku na jego życie? Historia zaczyna się wraz z chwilą poczęcia… ;)


W ŁONIE


DZIEŃ 1 (Marzec)


Znajdujemy się w organizmie samicy wilka. To tu historia ma swój początek. Na skutek przypływu hormonów uwalnianych jest w jej ciele kilkanaście komórek jajowych na raz. Gdy plemniki znajdą się już wewnątrz dróg rodnych wilczycy, od razu płyną do jajowodów - zajmuje im to kilka minut. Tam zaczynają szukać jaj, jednak te są jeszcze niedojrzałe. Plemniki wilków mogą żyć nawet tydzień, dzięki umiejętności przyczepiania się do ścian jajowodów. Czekają tam, aż jaja dojrzeją, zmieni się ich skład chemiczny, który plemniki wykrywają i kontynuują swoją podróż. Zwycięski plemnik przebija się przez zewnętrzną warstwę komórki jajowej i łączy się z jądrem. Chromosomy z plemnika mieszają się z chromosomami z jaja i tworzy się 39 par. Właśnie w tej chwili powstał nowy organizm, który posiada swoją pełną instrukcję genetyczną. To moment zapłodnienia.


DZIEŃ 17


Embriony zagnieżdżają się. W tym czasie również macica zaczyna się kurczyć. Dzięki temu zarodki ustawią się w równych odległościach od siebie. W tym okresie embriony zaczynają fazę gastrulacji. Grupy komórek zaczynają organizować się w podstawowy plan ciała.


DZIEŃ 20


Nasz embrion wygląda teraz niemal identycznie jak zarodki innych kręgowców – w tym również ludzi. W jego komórkach geny rozwojowe hox aktywizują się i wprowadzają rozwój zarodka w kolejny etap. Geny te odpowiedzialne są za organizację budowy ciała zwierzęcia. To one decydują o tym, które części będą kończynami, żebrami, ogonem czy głową. Geny hox kontrolują przekształcenie się danego zawiązku w kończynę przednią, równocześnie inna grupa genów wysyła sygnał decydujący o kształcie łap i rozmieszczeniu palców. Tak powstaje wilcza łapa naszej postaci.


DZIEŃ 30


Nasz zarodek oraz jego rodzeństwo, posiadają już podstawowy plan budowy ciała. Obecne są główne narządy, a serce zaczęło bić. W zgrubieniu zarodka, obok pępowiny znajdują się jego jelita. Na tym etapie muszą one rosnąć na zewnątrz, ponieważ w jamie ciała niema dla nich jak na razie miejsca. Embrion jest wielkości winogrona. Kształtują się jego oczodoły i gałki oczne. Rozwija się prymitywna siatkówka, rogówka i źrenica. U wilków rozwijają się tylko 2 rodzaje receptorów barw w siatkówce (u ludzi 3). Dlatego też widzą niebiesko żółty obraz. Przyczyną takiego rozwoju jest sposób polowania tych drapieżników. Nierozróżnianie barw jest korzystne w słabym oświetleniu, a szczególnie nocą, kiedy to wilki polują. Zwierzęta te posiadają również wyspecjalizowane pasmo receptorów z tyłu oka, które reaguje na szybki ruch. Dzięki temu nasza wilczyca w przyszłości będzie w stanie dostrzec uciekającego zająca.


DZIEŃ 34 (Kwiecień)


Pomiędzy palcami naszej wilczycy pojawiły się błony, które przydadzą się jej w dorosłym życiu. Dzięki nim wilczyca lepiej rozkładać będzie ciężar swojego ciała w terenie, zwłaszcza na śniegu.


DZIEŃ 35


Zdarza się że w tym dniu organizm matki wchłania poszczególne płody, całkowicie je rozkładając. Czasem zostaje po nich tylko małe zgrubienie w macicy. Wilki wypracowały tę technikę, aby umożliwić przetrwanie choć części miotu. To zdarzenie ma miejsce w przypadku, gdy nadchodzi trudny okres dla samicy - jest zestresowana, bądź otoczenie nie jest zaopatrzone w dostateczną ilość pożywienia. Wchłonięcie płodów oznacza równocześnie większą szansę na przetrwanie pozostałych. Będą one po prostu silniejsze.


DZIEŃ 36


Płody, które przetrwały rozwijają się – w tym nasza wilczyca. Zaczyna przejawiać już pewne podstawowe zachowania charakterystyczne dla swojego gatunku. Dyszy i przebiera łapkami. Takie zachowania wzmacniają połączenia nerwowe w jej jeszcze rozwijającym się mózgu oraz stymulują rosnące kończyny i mięśnie.


DZIEŃ 39


Zaczynają funkcjonować nerki. Wcześniej produkty przemiany materii odfiltrowywało łożysko, teraz płody wydzielają urynę do płynu owodniowego w którym pływają. Ich powieki są szczelnie zamknięte. Ucho wewnętrzne jest już rozwinięte, a środkowe i zewnętrzne nadal się rozwija. Dopiero teraz wykształca się pysk i nos. Biorąc pod uwagę znaczenie węchu dla wilka, rozwój jego nosa ma miejsce wyjątkowo późno. Jama nosowa wilka wypełniona jest kostnymi płytkami. Jest to gruba, gąbczasta błona pełna receptorów, a wszystkie połączone są z nerwami. Wysyłają informacje do mózgu o zapachach. U ludzi obszar ten jest wielkości znaczka pocztowego, u psów jest 60 razy większy.


DZIEŃ 55


Nasz płód zbliża się do ostatniego etapu rozwoju. Przypomina już coraz bardziej wilka. Im bliżej do narodzin tym częściej zaobserwować można z zewnątrz jego ruchy. Posiada już futerko i pojawiają się jego pigmenty.


DZIEŃ 59


Organizm naszej małej wilczycy jest już niemal całkowicie ukształtowany.


DZIEŃ 63 (Maj)


W łonie matki spada poziom tlenu wywołując skurcze, które są coraz częstsze. Płody ustawiają się w kanale rodnym głową do przodu. Poród może trwać nawet 3 godziny. Wreszcie nasza wilczyca wychodzi na świat, a potem w nieregularnych odstępach czasu jej 5 rodzeństwa. Matka rozrywa worek owodniowy w którym się znajduje i wylizuje szczenię. To zachowanie stymuluje oddychanie szczenięcia. Wadera przegryza także pępowinę, którą zjada wraz z łożyskiem. Dzięki niemu wchłania substancje, które stymulują wydzielanie mleka. Nasza wilczyca skomle, nawołując matkę. Ten dźwięk stymuluje przysadkę mózgową matki, która odpowiada za gruczoł wydzielający oksytocynę. To hormon, który sprawia, że gruczoły mleczne produkują mleko. Po dokładnym wylizaniu i osuszeniu szczenięcia, matka otacza go swoim ciałem i odpoczywa do chwili, aż rozpocznie poród kolejnego potomka. Nasze młode instynktownie pełznie do brzucha i zaczyna ssać sutki. Nowonarodzona wilczyca, podobnie jak jej 5 rodzeństwa, posiada ciemne, delikatne futerko i waży w granicach 0,3 kg do 0,5kg. Zaczyna się dla niej okres neonatalny, w którym mała słabo reaguje na bodźce zewnętrzne, jest ślepa i głucha oraz ma słabą zdolność regulacji temperatury ciała. Jej aktywność ruchowa ogranicza się do nieporadnego pełzania oraz ssania i lizania mleka matki.


PO URODZENIU


DZIEŃ 4 (Maj)


Uszy młodej wilczycy otwierają się. Zaczyna już słyszeć, jednak jej aktywność oraz repertuar ruchów nie uległ zmianie.


DZIEŃ 13


Nasza młoda wilczyca otwiera oczy. Zaczyna sie okres przejściowy, w którym gwałtownie zwiększają się możliwości szczenięcia. W tym czasie potrafi już chodzić, powarkiwać oraz żuć.


DZIEŃ 20


Zaczyna się okres socjalizacji, w którym młode rozwija swoje zachowania społeczne. Tworzy się między szczeniętami, a pozostałymi członkami grupy wieź emocjonalna. Jest ona podstawą do kontynuowania życia watahy. Naszej wilczycy wyżynają się już pierwsze mleczne zęby.


DZIEŃ 21


Młoda wilczyca może przyjmować już pokarm stały, jednak dalej żywi się mlekiem matki. Po powrocie starszych wilków z polowania młode otacza danego osobnika, obwąchując jego pysk, liżąc go i starając się w wcisnąć do jego środka swój mały nosek. Dojrzały wilk zwraca wtedy zjedzony uprzednio i już częściowo strawiony pokarm (zjawisko to nazywa się regurgitacją). Mała wilczyca szybko połyka pokarm. Gdy polowania zawsze kończą się sukcesem i pożywienia jest sporo, szczenię prosi o jedzenie nie tylko swoich rodziców, a wszystkich członków grupy rodzinnej. Przeżywalność miotu jest wtedy większa, co jednocześnie zapewnia przyszłość nowemu pokoleniu. Młode w tym czasie już penetruje okolice gniazda. Jest bardzo ciekawskie. W tym okresie również często giną szczenięta. Powodów może być kilka - od obecności pasożytów do braku pożywienia. Szacuje się że 50% młodych wilczków ginie w okresie dzieciństwa. Nasza młodziutka samica jednak przetrwała i zaczyna swoje pierwsze próby wycia.


MIESIĄC 2


Matka odstawia szczeniaki od sutków, choć te często jeszcze się ich domagają. Nasze szczenię opuszcza gniazdo. Z początku przenosi ją z jednego miejsca odpoczynku i spotkań do drugiego dorosły wilk. Przenoszona jest niezbyt często i tylko na krótkie odległości, do kilkunastu metrów. Po jakimś czasie mała wilczyca przechodzi już sama. Po każdym powrocie z polowania starszych wilków w ciągu dalszym odbywa się rytuał powitania stada przez młode wilczki – skomlenie, piski, wzajemne obwąchiwanie się i lizanie, tarzanie się, machanie ogonem. Mała uczy się wtedy znaczenia gestów, dźwięków oraz zapachów, ważnych w kwestii porozumienia się i ustalania hierarchii. Szczenię także bawi się ze starszymi wilkami ucząc się sztuki atakowania ofiar.


MIESIĄC 3 – tydzień 11 (Lipiec)


Dla naszej suni zaczyna się okres juwenilny. To etap w którym młode osiąga pełną zdolność ruchową. Zmniejsza się u szczenięcia także chęć nawiązywania więzi emocjonalnych z kim popadnie. Zachowanie to chroni jedność watahy i całą wewnętrzną organizację grupy rodzinnej wilków. Małe nie będzie ufne w stosunku do wilków z innych grup, dzięki czemu zapewni sobie bezpieczeństwo.


MIESIĄC 3 – tydzień 12


Szczenię jest pełne energii, nie chce stale przebywać w okolicy nory. Z ochotą poznaje swoje otoczenie, a także zaczyna podążać za dorosłymi. Mała opuściła wraz z rodzeństwem norę na dobre, jednak dalej pozostaje z opiekunem w strefie centralnej terytorium. Jest za mała, aby uczestniczyć w polowaniach. Na tym etapie zmienia się wcześniej ustalona hierarchia wśród szczeniąt i rodzi się całkiem nowy układ.


MIESIĄC 4 (Sierpień)


Małe jest już wystarczająco mobilne, aby dołączyć do dorosłych podczas polowania, choć nie jest jeszcze zdolne do samodzielnego zabicia większej zwierzyny. Nie posiada stałych zębów. Z początku uczy się polowania na drobne gryzonie i płazy. Teraz na żywych zwierzętach wypróbowuje swoje umiejętności, których nauczyła się podczas szczenięcych zabaw. Wilczątko jest karmione dalej nadtrawionym pokarmem lub podprowadzane zostaje przez starsze osobniki do zabitej wcześniej zwierzyny. Mała potrafi przejść coraz dłuższe dystanse z dorosłymi. Wędrówki te, pomagają jej poznać terytorium należące do watahy oraz cały zestaw znaków i sygnałów ostrzegawczych oraz terytorialnych. W tym miesiącu wilki wykazują najczęstszą skłonność do wycia.


MIESIĄC 5 (Wrzesień)


Szczeniak waży już 8-14 kg. Jej zęby mleczne powoli zaczynają wypadać, a na ich miejscu pojawiają się stałe, dzięki którym będzie w stanie zabić większe ofiary. Staje się z każdym dniem coraz bardziej wytrzymała i może przemierzać coraz to większe odległości. Wraz z większą aktywnością już całej watahy, letnie terytorium zaczyna się powiększać. Trwa okres obfitości pokarmu. Wilcze dnie wypełnione są wspólnymi polowaniami oraz dalekimi wędrówkami. Zdarza się, że grupa rodzinna naszej wilczycy spotyka na swojej drodze inne grupy. Czasem dochodzi wtedy do starć, w których wilki mogą doznać znacznych obrażeń, a nawet zginąć w obronie swoich bliskich oraz terytorium.


MIESIĄC 6 (Październik)


Masa ciała młodej wilczycy osiąga 20kg. Mleczne zęby w ciągu dalszym zastępowane są przez stałe. Jest zdolna do zabicia większej zwierzyny, jednak tylko w grupie. Nie da rady samodzielnie wytropić i zabić większej zwierzyny. Towarzyszy dorosłym w polowaniach. Zaczyna się dla niej głębsza faza wędrowna. Sunia wraz z jej rodzeństwem włączani są stopniowo w hierarchiczny układ całej grupy rodzinnej - dotychczas miały tylko własną hierarchię. Przyszedł czas wypracowania sobie swojej własnej pozycji. Młode jednak dalej traktowane są ulgowo przez starsze wilki w niektórych sytuacjach, np. przy posiłkach. Letnia sierść wilczka wymienia się na zimową.


MIESIĄC 8 (Grudzień)


Nasza młoda wilczyca wraz z całą grupą rodzinną penetruje najdalsze zakątki swojego terytorium i dalej uczy się od starszych tropić zdobycz, gdzie należy odpoczywać oraz znaczyć teren. Jest już w stanie sama zabić większą ofiarę, jednak w ciągu dalszym nie opanowała w pełni sztuki tropienia oraz gonitwy, jak starsze osobniki. Wyrosły jej ostatnie zęby stałe – trzecie trzonowce w żuchwie. Dorosłe wilki są już mniej opiekuńcze w stosunku do młodej wilczycy. Musi zacząć radzić sobie sama. Wilcza grupa poluje wspólnie. W tym okresie wzrasta chęć spontanicznego wycia, często przy upolowanej ofierze.


1 ROK (Kwiecień)


Wilczyca dojrzewa płciowo i jest zdolna do rozmnażania się, jednak nie zrobi tego jeszcze przez jakiś czas, ze względu na uwarunkowania socjalne w grupie. Nie jest samicą „alfą”, wiec nie może mieć młodych. Szkielet wilczycy przestał rosnąć, jednak rozwój psychiczny i płciowy wciąż trwa. Masa jej ciała wynosi ok. 30 kg i trudno ją odróżnić od starszego osobnika.


1 ROK I 1 MIESIĄC (Maj)


Samica wraz z watahą wyrusza na polowanie wieczorem i powraca rankiem, przynosząc pokarm dla szczeniąt oraz karmiącej samicy alfa. Zapewnia wraz z resztą grupy pożywienie swojej matce, która wychowuje drugi miot.


1 ROK I 3 MIESIĄCE (Lipiec)


Nasza wilczyca często pełni rolę piastuna i zostaje wraz ze szczeniakami, opiekując się nimi, gdy jej rodzice - para alfa i inne, silniejsze osobniki polują.


1 ROK I 6 MIESIĘCY (Październik)


Samica niedługo opuści swoją grupę rodzinną i wyruszy na poszukiwania partnera. W przyszłym życiu będzie musiała zabezpieczyć sobie odpowiednią bazę żerową oraz ustanowić swoje wyłączne terytorium. Jej niektórzy bracia zostali jeszcze w grupie rodzinnej. Opuszczą ją najpóźniej do 3 roku życia - choć zdarzają się przypadki, w których młode nie opuszczają grupy nawet do 5 roku. Wilczyca powędruje 100 km, a nawet i dalej w poszukiwaniu samca.


1 ROK I 10 MIESIĘCY (Luty)


Samica w pełni dojrzewa płciowo i ma cieczkę. Owulacja ma miejsce blisko końca cieczki i trwa od 5 do 7 dni. Spotyka samca, wraz z inną grupą rodzinną, w której zostaje samicą alfa. Wilk wybrał ją i teraz zostanie przez niego zapłodniona. Podczas rui, stymulanty chemiczne (feromony) są wydzielane z wraz jej uryną. Wilki wyczuwają je na odległość kilku kilometrów. Gdy poziom hormonów opada samica jest gotowa do spółkowania. W penisie wilka znajduje się kość – zwiększa ona sztywność i przedłuża czas kopulacji. Samiec wspina się kilka krotnie zanim jego starania zakończą się powodzeniem. Następnie nasada penisa puchnie wewnątrz dróg rodnych samicy i dochodzi do zablokowania prącia wewnątrz. Nazywa się to zakleszczeniem i trwa do godziny. Zachowanie to daje przewagę spermie danego samca nad rywalami, ponadto partnerzy w tym czasie są w stanie wypatrywać drapieżników.


2 LATA (Kwiecień)


Samica buduje norę. To ona decyduje o tym gdzie będzie się znajdowała. Jest to decyzja mająca szalenie duże znaczenie dla przeżycia jej przyszłych szczeniąt oraz całej grupy rodzinnej. Schronienie musi być bezpieczne, suche, a także nie może grozić jej zawalenie czy zalanie. W okolicy musi być sporo potencjalnych ofiar, by możliwe było wykarmienie matki i szczeniąt oraz musi znajdować się jakiś zbiornik wody. Wilki wyją w tym okresie sporadycznie, aby nie zdradzić położenia legowiska pary alfa.


2 LATA i 1 MIESIĄC (Maj)


Nasza wilczyca zaczyna być coraz bardziej niespokojna. Rozkopuje norę, przygotowuje ją na przyjście miotu. Zbliża się poród, samica dyszy i układa się w norze. Jest mało aktywna i pozostanie taka, aż jej szczeniaki podrosną. Życie wilczej grupy rodzinnej koncentruje się w tym okresie przy wejściu do nory. Terytorium łowieckie ograniczone jest na tyle, aby możliwy był codzienny powrót naszej samicy opiekującej się szczeniakami i ich nakarmienie. Wataha rzadko poluje wspólnie, najczęściej robi to parami, a nawet w pojedynkę - ze względu na dużą dostępność pożywienia (po terytorium poruszają się zwierzęta z młodymi, które mogą być łatwym łupem) nie potrzebna jest aż taka mobilizacja jak w zimie.


2 LATA i 2 MIESIĄCE (Czerwiec)


Wadera wychowuje swoje młode. Aktywność watahy koncentruje się wokół nory, gdzie przyszły na świat młode. Każdej nocy w norze zostaje 1 lub 2 wilki (tzw. piastun) ze szczeniętami. W tym czasie nasza samica alfa zaczyna polować z resztą grupy.


2 LATA I 7 MIESIĘCY (Listopad)


Młode są już dojrzałe. Nasza wadera poluje ze stadem co noc. Wataha potrafi przejść kilkadziesiąt kilometrów w ciągu doby. W Puszczy Białowieskiej zanotowano średni dystans pokonany przez wilczą watahę jako odległość 22,8 kilometrów na dobę. Najmniejszy pomiar wynosił 0,4 km, największy zaś 64km.

Oczywiście pora roku wywiera znaczny wpływ na przemieszczanie się watahy. Teraz jest zima. Średnio nasza wataha przemieszcza 26 km na dobę. Ten dystans zmniejszy się w kwietniu i osiągnie minimum w maju, kiedy to szczenięta będą małe i stale będą przebywać w gnieździe. W lecie i na jesieni wataha znów pokonuje większe odległości.


2 LATA I 9 MIESIĘCY (Styczeń)


Samica wyrusza na polowanie. Intensywnie wraz z samcem alfa znakują moczem granice terytorium swojej grupy, które podczas zimy są znacznie większe. Robią to średnio co kilka metrów. Kał oraz drapanie podłoża również pełni funkcje znakujące. Wilki razem odpoczywają i polują. Wataha liczy około 5-8 osobników. Nasza wilczyca w stadzie posiada rolę węszyciela tropu. Każdy wilk pełni inną funkcje i robi to co potrafi najlepiej. W tym okresie często wataha jest również aktywna w dzień.


2 LATA I 10 MIESIĘCY (Luty)


U naszej wilczycy znów zaczyna się ruja. To trudny okres dla grupy, ponieważ ponownie dobiera się para alfa, która często wzajemnie się obwąchuje oraz kopuluje. Narasta napięcie pomiędzy pozostałymi członkami grupy – często już dojrzałymi płciowo. Częste wycie pomaga rozładować to napięcie. Nasza samica penetruje miejsce wychowu szczeniąt z poprzedniego roku. Zagląda tam i próbuje je poszerzyć, rozkopać i odnowić. Znów została samicą alfa i będzie miała młode.


2 LATA I 11 MIESIĘCY (Marzec)


Kończy się okres rui. Nasza samica znów jest w ciąży. Grupa się wycisza i znów integruje. Wspólnie poluje i penetruje swoje terytorium, często znakując teren.


A CO DALEJ?...


Nasza samica starzeje się, jednak w ciągu dalszym jest w stanie rozmnażać się - nawet do 10 roku życia. Nasza samica nawet gdy nie utrzyma swojej pozycji samicy alfa w przyszłym życiu będzie dalej uczestniczyć w polowaniach oraz opiekować się młodymi nowej pary dominującej.


Wilki umierają na wolności z wielu przyczyn. Mogą posiadać pasożyty wewnętrzne, jak nicień Dirofilaria immitis, żyjący w sercu. Wilk może nabyć go zjadając mięso żywiciela pośredniego tego pasożyta – np. sarnę. Wilki mogą złapać również wiele pasożytów zewnętrznych, zachorować na parwowirozę, nosówkę, zostać zakażonym przez bakterie, grzyby czy wirusy. Może również przydarzyć się im śmierć głodowa, bądź jako efekt obrażeń po konfliktach międzyosobniczych. Wysoki procent śmiertelności wśród dojrzałych osobników jest spowodowany walkami między osobnikami należącymi do różnych rodzin. Śmierć może być również spowodowana obrażeniami, które wilk poniósł podczas polowania na dużą zwierzynę, np. woła piżmowego, łosia czy jelenia. Wilk może zginąć również w wyniku zabicia przez kłusowników lub poprzez potrącenie go na szlaku komunikacyjnym – autostradzie, bądź kolei.

Zainteresowanych tematem odsyłam do literatury. :)


Odwiedź moje media społecznościowe! Zostaw komentarz, a jeśli treść Ci się spodobała - udostępnij post. Chcesz mieć realny wpływ na rozwój projektu Bliżej Zwierząt? Zajrzyj na mojego Patronite! :)


Do potem!


Literatura:


Lorne Townend - In the womb dogs

Nowak Sabina, Mysłajek Robert W., Tropem wilka, Wyd.1, Godziszka, Stowarzyszenie dla Natury „WILK”, 2000, ISBN 83-911331-6-8.

Okarma Henryk, Wilk, Kraków, Wydawnictwo H2O, 2015, ISBN 978-83-927737-8-8.

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie

Zwierzęta i Podróże

Jesteś spragniony większej wiedzy? Wejdź na Patronite projektu, gdzie publikuję wyjątkowe treści - dostępne tylko dla moich Patronów!

_edited.png

Wolisz coś pooglądać? Zajrzyj na mój kanał. :)